ιστορικό δημοσιεύσεων

Καλώς ήρθατε! στον προσωπικό δικτυακό τόπο του Βασίλη Συμεωνίδη

αρχική

 

φιλολογικά

 
έκθεση α΄ λυκείου
 
έκθεση β΄ λυκείου
 
έκθεση γ΄ λυκείου
 

λογοτεχνία

 

αρχαία

 

ιστορία σχολική

 

ιστορία

 

φιλοσοφία
 
εκτός ύλης
 
συζητώντας
 
εργασίες συναδέρφων
 
ιδέες διδασκαλίας
 
επικοινωνία

.................................

Βασίλης Συμεωνίδης

δικτυακός τόπος

με εκπαιδευτικό και διδακτικό σκοπό

 

 

η αντιγραφή είναι ελεύθερη με την υπενθύμιση ότι η αναφορά στην πηγή τιμά αυτόν που την κάνει

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 

τεχνική υποστήριξη

Σταυρούλα Φώλια

[ὥσπερ ξύλον διαστρεφόμενον καὶ καμπτόμενον εὐθύνουσιν ἀπειλαῖς καὶ πληγαῖς]

 και σε .doc

από τον κόσμο

Στην πρώτη Γυμνασίου διδαχτήκατε ένα διασκευασμένο κείμενο απόσπασμα από τον Πρωταγόρα, έναν διάλογο του Πλάτωνα, με θέμα την εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα. Τώρα θα δούμε και αυτούσιο το πραγματικό απόσπασμα  που χρησιμοποιήθηκε.

 

στο κείμενο

Πλάτων, Πρωταγόρας, 325c - 326c

(ελεύθερη διασκευή από το βιβλίο Αρχαία ελληνική γλώσσα, Α΄ Γυμνασίου, σελ. 14)

 

Ἐν Ἀθήναις διδάσκουσι καὶ νουθετοῦσι τοὺς παῖδας μετ' ἐπιμελείας. Πρῶτον μὲν καὶ τροφὸς καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ ἐπιμελοῦνται, ὅπως γενήσεται ὁ παῖς βέλτιστος, διδάσκοντες ὅτι τὸ μὲν δίκαιόν ἐστι, τὸ δὲ ἄδικον καὶ τόδε μὲν καλόν, τόδε δὲ αἰσχρόν. Εἶτα δέ, ἐπειδὰν οἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν, οἱ γονεῖς εἰς (οἴκους) διδασκάλων πέμπουσιν ἔνθα οἱ μὲν γραμματισταὶ ἐπιμελοῦνται ὅπως γράμματα μάθωσιν καὶ τὰ γεγραμμένα ἐννοῶσι, οἱ δὲ κιθαρισταὶ τῷ κιθαρίζειν πειρῶνται ἡμερωτέρους αὐτοὺς ποιεῖν καὶ οἰκειοῦσι τὰς ψυχάς τῶν παίδων πρὸς τὸν ῥυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν.

Ἔτι οἱ παῖδες φοιτῶσιν ἐν γυμνασίοις καὶ παλαίστραις, ἔνθα οἱ παιδοτρίβαι ποιοῦσι βελτίω τὰ σώματα αὐτῶν, ἵνα μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν διὰ τὴν πονηρίαν τῶν σωμάτων.

1. Ποιοι φροντίζουν αρχικά για την αγωγή του παιδιού;

2. Ποιον σκοπό έχει η φροντίδα;

 

3. Ποιοι εκπαιδεύουν τα παιδιά στη συνέχεια;

4. Τι διδάσκονται οι μαθητές;

5. Ποιους σκοπούς έχει η διδασκαλία;

  

6. Ποιοι ακόμα αναλαμβάνουν την εκπαίδευση των νέων;

7. Με ποιον σκοπό;

 

 

Πλάτων, Πρωταγόρας, 325c - 326c

το πραγματικό κείμενο

κ παδων σμικρν ἀρξάμενοι, μχρι οπερ ν ζσι, κα διδάσκουσι κα νουθετοῦσιν.

ἐπειδὰν θττον συνι τις τὰ λεγόμενα, κα τροφὸς κα μήτηρ κα παιδαγωγὸς κα αὐτὸς ὁ πατὴρ περ τούτου διαμχονται, πως <ς> βλτιστος σται [γενήσεται] ὁ παῖς, παρ’ καστον κα ργον κα λόγον διδσκοντες κα ἐνδεικνύμενοι τι τ μὲν δκαιον, τ δὲ δικον, κα τόδε μν καλν, τδε δ αἰσχρόν [εστί], κα τόδε μν σιον, τδε δ ἀνόσιον, κα τὰ μὲν ποει, τ δὲ μὴ ποίει. κα ἐὰν μν ἑκὼν πεθηται· ε δὲ μή, σπερ ξλον διαστρεφμενον κα καμπτόμενον εὐθύνουσιν ἀπειλαῖς κα πληγαῖς.

μετὰ δὲ ταῦτα ες διδασκλων πμποντες πολ μᾶλλον ἐντέλλονται ἐπιμελεῖσθαι εὐκοσμίας τν παδων ἢ γραμμάτων τε κα κιθαρίσεως· ο δὲ διδάσκαλοι τοτων τε ἐπιμελοῦνται, κα ἐπειδὰν α γράμματα μθωσιν κα μέλλωσιν συνσειν τ γεγραμμένα σπερ ττε τν φωνν, παρατιθασιν αὐτοῖς ἐπὶ τῶν βθρων ἀναγιγνώσκειν ποιητν ἀγαθῶν ποιματα κα ἐκμανθάνειν ἀναγκάζουσιν, ν ος πολλα μὲν νουθετσεις νεισιν πολλα δὲ διέξοδοι κα παινοι κα ἐγκώμια παλαιν ἀνδρῶν ἀγαθῶν, να ὁ παῖς ζηλν μιμται κα ὀρέγηται τοιοτος γενσθαι.

οἵ τ’ αὖ κιθαρισταί, τερα τοιατα, σωφροσνης τε ἐπιμελοῦνται κα πως ν ο νέοι μηδν κακουργσιν· πρς δ τούτοις, ἐπειδὰν κιθαρζειν μθωσιν, λλων α ποιητῶν ἀγαθῶν ποιματα διδσκουσι μελοποιν, ες τ κιθαρίσματα ἐντείνοντες, κα τοὺς ῥυθμούς τε κα τὰς ἁρμονίας ἀναγκάζουσιν οἰκειοῦσθαι τας ψυχας τν παδων, να ἡμερώτεροί τε σιν, κα εὐρυθμότεροι κα εὐαρμοστότεροι γιγνμενοι χρσιμοι σιν ες τ λέγειν τε κα πράττειν· πς γρ ὁ βίος το ἀνθρώπου εὐρυθμίας τε κα εὐαρμοστίας δεται.

τι τονυν πρς τοτοις ες παιδοτρβου πμπουσιν, να τ σώματα βελτω χοντες ὑπηρετῶσι τ διανοίᾳ χρηστῇ οὔσῃ, καὶ μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν δι τὴν πονηραν τν σωμτων κα ν τος πολμοις κα ν τας λλαις πρξεσιν.

1. Ποιοι φροντίζουν αρχικά για την αγωγή του παιδιού;

 

2. Ποιον σκοπό έχει η φροντίδα;

 

 

 

 

 

2α. Τι τρόπους χρησιμοποιούν;

 

 

 

3. Ποιοι εκπαιδεύουν τα παιδιά στη συνέχεια;

3α. Τι οδηγία δέχονται;

 

4. Τι διδάσκονται οι μαθητές;

  

4α. Τι τρόπους χρησιμοποιούν;

 

5. Ποιους σκοπούς έχει η διδασκαλία;

  

 

(επαναλαμβάνονται οι ερωτήσεις 3-5)

 

  

 

 

 

 

6. Ποιοι ακόμα αναλαμβάνουν την εκπαίδευση των νέων;

 

 

7. Με ποιον σκοπό

 

 

Ερωτήσεις προβληματισμού

Ποιες ουσιαστικές διαφορές βρήκες στα δύο κείμενα;

Πόση σημασία έχει η πραγματική εικόνα της αρχαιότητας;

Για ποιον λόγο διδάσκονται διασκευασμένα κείμενα;

Πόσο μπορεί να επιτευχεί ο στόχος να γνωρίσουμε την αρχαία αττική διάλεκτο χωρίς να ξέρουμε τον αρχαίο κόσμο στον οποίο αναφέρεται;


 

Πλάτων, Πρωταγόρας, 325c - 326c

 

το διασκευασμένο κείμενο, όπως υπάρχει στο βιβλίο της Α΄ Γυμνασίου

 

Ἐν Ἀθήναις διδάσκουσι καὶ νουθετοῦσι τοὺς παῖδας μετ' ἐπιμελείας. Πρῶτον μὲν καὶ τροφὸς καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ ἐπιμελοῦνται,ὅπως γενήσεται ὁ παῖς βέλτιστος,διδάσκοντες ὅτι τὸ μὲν δίκαιόν ἐστι,τὸ δὲ ἄδικον καὶ τόδε μὲν καλόν, τόδε δὲ αἰσχρόν. Εἶτα δέ, ἐπειδὰν οἱ παῖδες εἰς ἡλικίαν ἔλθωσιν,οἱ γονεῖς εἰς (οἴκους) διδασκάλων πέμπουσιν ἔνθα οἱ μὲν γραμματισταὶ ἐπιμελοῦνται ὅπως γράμματα μάθωσινκαὶ τὰ γεγραμμένα ἐννοῶσι, οἱ δὲ κιθαρισταὶ τῷ κιθαρίζειν πειρῶνται ἡμερωτέρους αὐτοὺς ποιεῖν καὶ οἰκειοῦσι τὰς ψυχάς τῶν παίδων πρὸς τὸν ῥυθμὸν καὶ τὴν ἁρμονίαν.

Ἔτι οἱ παῖδες φοιτῶσινἐν γυμνασίοις καὶ παλαίστραις, ἔνθα οἱ παιδοτρίβαι ποιοῦσι βελτίω τὰ σώματα αὐτῶν, ἵνα μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν διὰ τὴν πονηρίαν τῶν σωμάτων.

μετάφραση από τον ιστότοπο του Γιάννη Παπαθανασίου (http://users.sch.gr/ipap/)

 

Στην Αθήνα διδάσκουν και νουθετούν τα παιδιά με φροντίδα. Πρώτα πρώτα η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πώς θα γίνει το παιδί ακόμα καλύτερο διδάσκοντας ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο, αυτό ωραίο, το άλλο άσχημο. Έπειτα, όταν φτάσουν τα παιδιά στην κατάλληλη ηλικία οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια των δασκάλων, όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της ανάγνωσης φροντίζουν να μάθουν γράμματα και να καταλαβαίνουν όσα είναι γραμμένα, ενώ οι κιθαριστές με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήμερα και εξοικειώνουν την ψυχή τους στο ρυθμό και την αρμονία.

Επιπλέον, τα παιδιά συχνάζουν στα γυμναστήρια και στις παλαίστρες, όπου οι δάσκαλοι της γυμναστικής κάνουν τα σώματά τους πιο δυνατά, για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης.

 

το πραγματικό κείμενο

 

 

 

ἐκ παίδων σμικρῶν ἀρξάμενοι, μέχρι οὗπερ ἂν ζῶσι, καὶ διδάσκουσι καὶ νουθετοῦσιν.

ἐπειδὰν θᾶττον συνιῇ τις τὰ λεγόμενα, καὶ τροφὸς καὶ μήτηρ καὶ παιδαγωγὸς καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ περὶ τούτου διαμάχονται, ὅπως <ὡς> βέλτιστος ἔσται [γενήσεται] ὁ παῖς, παρ’ ἕκαστον καὶ ἔργον καὶ λόγον διδάσκοντες καὶ ἐνδεικνύμενοι ὅτι τὸ μὲν δίκαιον, τὸ δὲ ἄδικον, καὶ τόδε μὲν καλόν, τόδε δὲ αἰσχρόν [εστί], καὶ τόδε μὲν ὅσιον, τόδε δὲ ἀνόσιον, καὶ τὰ μὲν ποίει, τὰ δὲ μὴ ποίει. καὶ ἐὰν μὲν ἑκὼν πείθηται· εἰ δὲ μή, ὥσπερ ξύλον διαστρεφόμενον καὶ καμπτόμενον εὐθύνουσιν ἀπειλαῖς καὶ πληγαῖς.

 

 

 

μετὰ δὲ ταῦτα εἰς διδασκάλων πέμποντες πολὺ μᾶλλον ἐντέλλονται ἐπιμελεῖσθαι εὐκοσμίας τῶν παίδων ἢ γραμμάτων τε καὶ κιθαρίσεως· οἱ δὲ διδάσκαλοι τούτων τε ἐπιμελοῦνται, καὶ ἐπειδὰν αὖ γράμματα μάθωσιν καὶ μέλλωσιν συνήσειν τὰ γεγραμμένα ὥσπερ τότε τὴν φωνήν, παρατιθέασιν αὐτοῖς ἐπὶ τῶν βάθρων ἀναγιγνώσκειν ποιητῶν ἀγαθῶν ποιήματα καὶ ἐκμανθάνειν ἀναγκάζουσιν, ἐν οἷς πολλαὶ μὲν νουθετήσεις ἔνεισιν πολλαὶ δὲ διέξοδοι καὶ ἔπαινοι καὶ ἐγκώμια παλαιῶν ἀνδρῶν ἀγαθῶν, ἵνα ὁ παῖς ζηλῶν μιμῆται καὶ ὀρέγηται τοιοῦτος γενέσθαι.

 

 

 

 

οἵ τ’ αὖ κιθαρισταί, ἕτερα τοιαῦτα, σωφροσύνης τε ἐπιμελοῦνται καὶ ὅπως ἂν οἱ νέοι μηδὲν κακουργῶσιν· πρὸς δὲ τούτοις, ἐπειδὰν κιθαρίζειν μάθωσιν, ἄλλων αὖ ποιητῶν ἀγαθῶν ποιήματα διδάσκουσι μελοποιῶν, εἰς τὰ κιθαρίσματα ἐντείνοντες, καὶ τοὺς ῥυθμούς τε καὶ τὰς ἁρμονίας ἀναγκάζουσιν οἰκειοῦσθαι ταῖς ψυχαῖς τῶν παίδων, ἵνα ἡμερώτεροί τε ὦσιν, καὶ εὐρυθμότεροι καὶ εὐαρμοστότεροι γιγνόμενοι χρήσιμοι ὦσιν εἰς τὸ λέγειν τε καὶ πράττειν·

πᾶς γὰρ ὁ βίος τοῦ ἀνθρώπου εὐρυθμίας τε καὶ εὐαρμοστίας δεῖται.

 

 

 

 

ἔτι τοίνυν πρὸς τούτοις εἰς παιδοτρίβου πέμπουσιν, ἵνα τὰ σώματα βελτίω ἔχοντες ὑπηρετῶσι τῇ διανοίᾳ χρηστῇ οὔσῃ, καὶ μὴ ἀναγκάζωνται ἀποδειλιᾶν διὰ τὴν πονηρίαν τῶν σωμάτων καὶ ἐν τοῖς πολέμοις καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πράξεσιν.

 

μετάφραση του Η.Σ. Σπυρόπουλου, από την Πύλη για την ελληνική γλώσσα (http://www.greek-language.gr/)

 

Αρχίζουν από τότε που τα παιδιά τους είναι μικρά και, όσο αυτοί βρίσκονται στη ζωή, τα διδάσκουν και τα συμβουλεύουν. Από τη στιγμή κιόλας που το παιδί καταλαβαίνει τι του λένε, και η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός κι ο πατέρας ακόμη πασχίζουν για τούτο: με ποιον τρόπο το παιδί θα γίνει αψεγάδιαστο· έτσι, πάνω σε κάθε πράξη και λόγο το διδάσκουν και του εξηγούν, ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο, το ένα ωραίο, το άλλο άσχημο, το ένα όσιο, το άλλο ανόσιο ― και τα πρώτα να τα κάνεις, τα δεύτερα να μην τα κάνεις. Κι αν το παιδί υπακούει με τη θέλησή του, πάει καλά· ειδάλλως, σαν βέργα που στραβώνει και καμπουριάζει το σιάζουν με φοβέρες και ξυλιές.

 

Αργότερα το στέλνουν στο δάσκαλο, που του παραγγέλνουν να δώσει πολύ περισσότερη προσοχή στην καλή διαγωγή του παιδιού παρά στα γράμματα και την τέχνη της λύρας. Με τη σειρά τους οι δάσκαλοι γι' αυτό φροντίζουν. Και όταν πια τα παιδιά μάθουν γράμματα και είναι σε θέση να καταλαβαίνουν τα όσα βλέπουν γραμμένα ―όπως τότε τα λόγια―, οι δάσκαλοι τα βάζουν όρθια από τη θέση τους να διαβάζουν ποιήματα καλών ποιητών και τ' αναγκάζουν να τα μαθαίνουν απ' έξω. Μες στα ποιήματα αυτά βρίσκει κανείς ένα σωρό συμβουλές κι ένα σωρό διηγήσεις και παινέματα και ύμνους για τους ενάρετους ανθρώπους του παλιού καιρού, για να τους ζηλέψει το παιδί και να τους μιμηθεί και να λαχταρήσει να τους μοιάσει.

 

Απ' τη μεριά τους πάλι οι δάσκαλοι της λύρας κάτι παρόμοιο κάνουν, δηλαδή κάνουν ό,τι μπορούν, για να γίνουν οι νέοι φρόνιμοι και να μην κάνουν κανένα κακό· κοντά σ' αυτά, αφού τους μάθουν την τέχνη της λύρας, στη συνέχεια τους διδάσκουν ποιήματα καλών ποιητών, διαφορετικών από τους προηγούμενους ―των λυρικών ποιητών― ταιριάζοντας τη μουσική τους στη φωνή της λύρας· έτσι, υποχρεώνουν τους ρυθμούς και τις αρμονίες να συγγενέψουν με την ψυχή του παιδιού, ώστε να γίνουν και πιο ήμερα και χρήσιμα στα λόγια και στις ενέργειές των, με το να ποτιστούν με το ρυθμό και την αρμονία· γιατί η ζωή του ανθρώπου σε κάθε εκδήλωσή της έχει ανάγκη από ρυθμό και αρμονία.

 

Λοιπόν σαν να μην έφταναν όλα αυτά, τα στέλνουν ακόμα και στους γυμναστές, για να κάμουν κορμί δυνατότερο, κι έτσι το μυαλό τους το φωτισμένο να έχει βοηθό, και να μην αναγκάζονται να δείχνουν δειλία στους πολέμους και στις άλλες πράξεις, επειδή το σώμα τούς προδίνει.

 

 

 

Ερασιτεχνική δημιουργία τον Οκτώβριο του 2004.  Τελευταία ενημέρωση:  Κυριακή, 08 Μαρτίου 2015.